Co to jest osteoporoza i jak leczyć osteoporozę?

Osteoporoza

(inaczej: zrzeszotnienie kości, źródłosłów: łac. osteoporosis)

Osteoporoza to choroba charakteryzująca się się postępującym ubytkiem masy kostnej, osłabieniem struktury kości oraz zwiększoną podatnością na złamania.
Osteoporoza występuje najczęściej u kobiet po menopauzie (osteoporoza pomenopauzalna). Więcej o menopauzie.

Badanie densytometryczne kośćca BMD (ang. Bone Mineral Density - BMD).

Dane z badania densytometrycznego prezentowane są jako wskaźniki:

T-Score (porównanie do gęstości kości osób młodych)

Z-Score (porównanie do gęstości kości osób w tym samym wieku)

Leczenie osteoporozy rozpoczyna się jeśli T-Score jest równy lub przekracza -2,5 SD lub istnieją inne pozakostne czynniki ryzyka złamań np. skłonność do upadków.

więcej norm medycznych i laboratoryjnych

Przyczyny osteoporozy

Do przyczyn wystąpienia osteoporozy pierwotnej należą:

menopauza
zaawansowany wiek

Czynniki ryzyka wystąpienia osteoporozy:

uwarunkowania genetyczne
szczupła budowa ciała lub nadwaga (obciążenie)
nieprawidłowa dieta (ubogobiałkowa oraz ubogowapniowa)
długotrwałe unieruchomienie, które może spowodować zmiany -osteoporotyczne nawet u młodych osób
picie alkoholu
palenie papierosów
nadmierne spożywanie kawy
przyjmowanie leków: kortykosteroidów, nasennych, hormonów tarczycy

inne choroby: cukrzyca, reumatoidalne zapalenie stawów, kamica nerkowa

Bardzo ważną rolę odgrywają hormony, które działają ochronnie, a ich niedobór sprzyja rozwojowi choroby:

estrogen u kobiet
testosteron u mężczyzn

Nadmiar kortykosteroidów może doprowadzić do rozwoju osteoporozy steroidowej.

Objawy osteoporozy

W początkowej fazie osteoporoza przebiega bezobjawowo.

Do najczęstszych objawów osteoporozy należą:

bóle kości długich pod wpływem obciążenia;
obniżenie wzrostu (złamania kompresyjne kręgów) i ból kręgosłupa oraz powstanie nadmiernej kifozy piersiowej (garb starczy)
złamania kości przy niewielkich urazach (szczególnie niebezpieczne są złamania szyjki kości udowej, ale często łamią się kość ramienna - bliższy odcinek i dalszy k. promieniowej).

Profilaktyka i leczenie osteoporozy

Celem leczenia osteoporozy jest zapobieganie złamaniom kości, co osiąga się przez zwiększenie masy kostnej, zapobieganie jej ubytkowi i poprawę wewnętrznej struktury kości.

U osób zagrożonych wystąpieniem osteoporozy należy prowadzić profilaktykę. Polega ona na usunięciu lub minimalizacji czynników prowadzących do osteoporozy, a także preparaty wspomagające leczenie osteoporozy uzupełnianie niedoborów żywieniowych wapnia, witaminy D oraz białka.

Zaleca się szczególnie przed menopauzą uprawianie sportu, aby odpowiednio wzmocnić kości i mięśnie.

Badanie osteoporozy

Badaniem służącym rozpoznaniu osteoporozy jest badanie densytometryczne kośćca, które określa gęstość mineralną kości (ang. Bone Mineral Density - BMD). Zwykle ocenia się BMD odcinków układu kostnego, które najczęściej ulegają złamaniom w przebiegu osteoporozy - szyjki kości udowej, odcinka lędźwiowego-krzyżowego kręgosłupa oraz dalszego odcinka kości promieniowej. Wykorzystuje się również w diagnostyce badania laboratoryjne poziomów m.in. wapnia, fosforu oraz biopsję kości.

Leczenie osteoporozy

Metody lecznicze dzielimy na pobudzanie osteoblastów (tworzenie tkanki kostnej) i hamowanie osteoklastów (hamowanie ubytku kości).

Kobietom po menopauzie podaje się estrogeny i powinno to trwać nie mniej niż 10 lat.

Leki i inne substancje w leczeniu osteoporozy to:

bisfosfoniany:
alendronian sodu
etydronian disodowy
klodronian disodowy
kwas ibandronowy
kwas zoledronowy
pamidronian disodowy
ryzedronian sodu
preparaty wapnia
preparaty witaminy D
fluorki, obecnie rzadko stosowane ze względu na możliwość powstania zaburzeń mikroarchitektury kości
kalcytonina łososiowa
hormonalna terapia zastępcza (estrogeny)
raloksyfen
ranelinian strontu
teryparatyd czyli rhPTH (1-34); rozważa się zastosowanie parathormonu (PTH 1-84) lub innych jego fragmentów

Fizjoterapia osteoporozy

zapobieganie bólowi: ostrożny masaż, masaż podwodny, fango, elektroterapia, ćwiczenia czynne w odciążeniu
budowa siły mięśniowej: ostrożne ćwiczenia oporowe, krótkie napięcia, pozycja stabilna, kręgosłup najlepiej w pozycji poziomej
postawa i ruchomość w stawach: ćwiczenia mięśni posturalnych, nauka prawidłowej postawy

Wertebroplastyka przezskórna

Wertebroplastyka to nowoczesna metoda leczenia złamań kompresyjnych kręgosłupa powstałych między innymi w wyniku przebiegu osteoporozy. Zabieg wykonuje się na sali radiologii zabiegowej, w znieczuleniu miejscowym, pod kontrolą aparatu rentgenowskiego. Do trzonu kręgu wprowadza się igłę i wypełnia się go cementem kostnym. W odróżnieniu od klasycznej operacji jest to procedura znacznie mniej inwazyjna, a przez to mniej obciążająca pacjenta.

Po zabiegu wertebroplastyki, bóle kręgosłupa znacznie się zmniejszają lub całkowicie ustępują. Pacjent do domu wychodzi w ciągu kilku dni a kręgosłup zachowuje swoją elastyczność. Dzięki małej inwazyjności zabiegu również czas rehabilitacji jest nieporównywalnie krótszy niż w przypadku klasycznej operacji.

Osteoporoza a dieta

Optymalnie i właściwie zbilansowana dieta powinna dostarczać wszystkich niezbędnych składników odżywczych i mineralnych. Zapotrzebowanie na składniki pokarmowe jest uzależnione od płci, wieku i trybu życia. Nie jest prawdą, że istnieje jedna idealna dieta, która byłaby odpowiednia dla wszystkich i w pełni realizowałaby potrzeby żywieniowe każdego z nas. Inne oczekiwania dietetyczne ma wzrastający i szybko zmieniający się organizm dziecka, a inne rozwinięte ciało osoby dorosłej.

Osteoporoza należy do grupy chorób, w których dieta ma olbrzymie znaczenie. Szczególny nacisk kładzie się jednak na spożywanie pokarmów bogatych w wapń i witaminę D (mleko i nabiał), zaleca się ograniczanie tych produktów, które nie służą naszym kościom np. napoje gazowane.

preparaty wspomagające leczenie osteoporozy

Uwaga pojedynczy wynik ma charakter poglądowy i nie może stanowić o rozpoznaniu choroby. Zawsze skonsultuj się z lekarzem.